Je hebt waarschijnlijk nooit stilgestaan bij je energielabel, behalve toen je huis werd verkocht of de huur werd vastgesteld. Maar uit onderzoek van het Financieele Dagblad naar 1,8 miljoen energielabels blijkt dat duizenden woningen een gunstiger label kregen dan de werkelijke staat rechtvaardigt. Niet een beetje gunstiger, maar vaak net over de grens van een hele labelklasse. En dat raakt je portemonnee direct, of je nu huurt of koopt.
Waarom zoveel labels net iets te mooi zijn
Het probleem zit in de manier waarop labels worden berekend. Achter elke letter schuilt een score die als getal doorloopt, legt hoogleraar Dirk Brounen uit. Bij bepaalde grenswaarden kantelt een huis van label B naar A, terwijl de werkelijke isolatie nauwelijks is veranderd. Ligt een woning net op de grens, dan valt de uitkomst in de praktijk vaak naar de gunstige kant uit.
Daar komt nog iets bij. Ontbreken er facturen van isolatiewerk, dan mag de energieadviseur uitgaan van de bouwnorm die gold toen het huis werd gebouwd, ook als de isolatie in de praktijk minder goed is uitgevoerd. Zo krijgt een jaren zeventig woning soms het voordeel van de twijfel dat de werkelijke muren niet verdienen. Eerder onderzoek van de VROM-Inspectie liet al zien dat de meeste afwijkingen ontstaan bij de opname van de woning zelf, niet pas bij het invoeren van de gegevens.
Dat dit geen incident is, blijkt uit cijfers van een paar jaar terug: destijds had ongeveer 8 procent van de woningen en 11 procent van de bedrijfsgebouwen een onjuist label. Sindsdien is er verbeterd, onder meer doordat een label sinds 2021 alleen nog mag worden afgegeven na een fysieke opname door een erkend energieadviseur. Toch laat het nieuwe FD-onderzoek zien dat de foutmarge in het systeem nog altijd ruimte biedt om labels wat gunstiger te laten uitvallen dan verantwoord is.
Wat een energielabel voor jou betekent
Een energielabel is geen vrijblijvend stickertje. Voor huurwoningen telt het label mee in het puntensysteem dat de maximale huur bepaalt, en een gunstiger label kan een huurverhoging van enkele tientjes tot honderden euro's per maand opleveren. Woonbond-woordvoerder Mathijs ten Broeke noemt die praktijk kwalijk, omdat huurders op basis van een onjuist label structureel te veel betalen.
Voor koopwoningen speelt het label mee in de leenruimte bij je hypotheek. Dat hangt samen met de regels die sinds mei zijn aangescherpt, waardoor het verschil tussen een echt A-label en een net-niet-A-label nog relevanter is geworden dan voorheen. Een te gunstig label kan dus niet alleen je huur, maar ook je leenruimte en de verkoopprijs van je huis beïnvloeden, terwijl je in de praktijk met tochtige kozijnen en een hoge stookkosten zit.
Zo check je of jouw label klopt
Elk officieel label moet geregistreerd staan in EP-Online, de landelijke database van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Vul je adres in en je ziet de registratiedatum, de Energie-Index en de labelklasse die aan je woning is toegekend. Op de RVO-pagina over EP-Online vind je de links naar de zoekfunctie. Heb je DigiD, dan kun je het certificaat zelf downloaden via MijnOverheid onder het kopje Wonen.
Vergelijk vervolgens de gegevens op het certificaat met je eigen huis. Staat er dubbel glas genoteerd terwijl jij nog enkel glas in de achterkamer hebt? Klopt de isolatie van het dak met wat je weet uit de verbouwingsgeschiedenis? Twijfel je, dan kun je dat navragen bij de energieadviseur die het label heeft opgesteld, of een nieuwe opname laten doen door een andere erkende adviseur.
Let ook op de datum van registratie. Een label dat vlak voor verkoop of verhuur is afgegeven, verdient extra aandacht, simpelweg omdat er dan een financieel belang kan meespelen bij een gunstige uitkomst. Dat betekent niet automatisch dat het label fout is, maar het is wel een signaal om de onderliggende rapportage net iets kritischer te lezen dan je anders zou doen.
Wat je kunt doen als het label niet overeenkomt met de werkelijkheid
Blijkt je label te rooskleurig, dan is dat op korte termijn misschien gunstig voor de verkoopprijs, maar op lange termijn koop je er niets mee. Je energierekening blijft hoog, terwijl een volgende koper of huurder rekent op een woning die beter presteert dan ze in werkelijkheid doet. Vraag daarom altijd om de onderliggende rapportage, niet alleen het label zelf. Die rapportage laat zien welke kenmerken zijn gemeten en welke zijn aangenomen.
Ben je zelf huiseigenaar en wil je een label dat wél standhoudt, dan loont het om eerst te investeren in de basis: vloerisolatie, dakisolatie en kierdichting leveren meestal meer op dan een duur gadget. Overweeg je daarna ook nog grotere stappen zoals een warmtepomp, dan is het slim om eerst te kijken wat dit stookseizoen al verandert aan de kosten en subsidies, voordat je een offerte aanvraagt.
Je volgende stap hoeft niet groot te zijn
Je hoeft niet meteen een verbouwing te plannen om hier iets mee te doen. Zoek vanavond je adres op in EP-Online, lees de rapportage naast je eigen woning en vraag jezelf af of de omschrijving klopt. Blijkt er een mismatch, dan weet je tenminste waar je op de lange termijn geld verliest. En overweeg je toch eerst te besparen op kleinere schaal, dan is dat ook een goed moment om te bepalen of een thuisbatterij al interessant is voor jouw situatie nu de salderingsregeling verandert.